Côn Sơn – Kiếp Bạc từ lâu đã được xem là một trong những quần thể di tích lịch sử – tâm linh tiêu biểu bậc nhất của miền Bắc, nơi hội tụ hài hòa giữa thiên nhiên và những dấu ấn vàng son của các triều đại xưa. Mỗi con đường đá, mỗi mái đền cổ nơi đây đều gợi nhắc về truyền thống yêu nước, tinh thần Phật giáo Trúc Lâm và những nhân vật lịch sử đã để lại dấu ấn sâu đậm trong văn hóa dân tộc. Không chỉ là điểm hành hương quen thuộc, Côn Sơn – Kiếp Bạc còn mang đến cho du khách một không gian tĩnh lặng, phù hợp để chậm lại và cảm nhận chiều sâu của lịch sử.
Trong hành trình khám phá quần thể rộng lớn ấy, việc lựa chọn những điểm dừng chân tiêu biểu sẽ giúp chuyến đi trở nên trọn vẹn và có chiều sâu hơn. Bài viết top 5 khu vực tiêu biểu không thể bỏ qua tại khu du lịch Côn Sơn – Kiếp Bạc sẽ gợi ý cho bạn những khu vực nổi bật nhất, nơi vừa hội tụ giá trị lịch sử, kiến trúc, vừa mang đến trải nghiệm tham quan đáng nhớ.
Chùa Côn Sơn
Chùa Côn Sơn, tên chữ là Thiên Tư Phúc Tự, tọa lạc dưới chân núi Kỳ Lân, là một trong những trung tâm quan trọng của Thiền phái Trúc Lâm thời Trần. Ngôi chùa được hình thành từ cuối thế kỷ XIII, gắn liền với sự tu hành và hoằng pháp của ba vị tổ Trúc Lâm là Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang. Trải qua nhiều triều đại, chùa đã được trùng tu nhiều lần, trong đó các dấu tích khảo cổ cho thấy hệ thống kiến trúc kéo dài liên tục từ thế kỷ XIII đến XIX. Tổng thể chùa được bố trí theo kiểu chữ Công, gồm tam quan, tiền đường, thượng điện và nhà Tổ, tạo nên không gian thờ tự trang nghiêm, hài hòa với cảnh núi rừng. Trong chùa hiện còn lưu giữ nhiều tượng Phật cổ thời Lê, có pho cao gần 3 mét, phản ánh trình độ điêu khắc tinh xảo của nghệ nhân xưa. Đây cũng là nơi gắn bó sâu đậm với cuộc đời ẩn cư của Nguyễn Trãi trong những năm cuối đời. Ngày 12/7/2025, chùa Côn Sơn chính thức trở thành một thành phần của Di sản Thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc do UNESCO công nhận. Không chỉ mang giá trị tôn giáo, chùa còn là chứng tích quan trọng về lịch sử và văn hóa Phật giáo Đại Việt.
Đền thờ Trần Nguyên Đán
Đền thờ Trần Nguyên Đán còn gọi là Thanh Hư linh từ, là một công trình quan trọng gắn với cuộc đời của vị đại thần nổi tiếng thời Trần. Trần Nguyên Đán sinh năm 1325, giữ chức Đại Tư Đồ, từng phụ chính cho triều đình và có nhiều đóng góp lớn trong giai đoạn cuối thế kỷ XIV. Sau khi lui về Côn Sơn ở ẩn, ông chọn vùng đất Thanh Hư làm nơi sinh sống, giảng dạy và bồi dưỡng thế hệ sau. Khi ông mất năm 1390, vua Trần đã ban sắc cho nhân dân lập đền thờ ngay trên nền động Thanh Hư để tưởng niệm công lao. Ngôi đền được xây dựng theo kiến trúc truyền thống, không gian trang nghiêm, hướng ra suối và núi, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên. Đây cũng là nơi tưởng nhớ ông ngoại của Nguyễn Trãi, một danh nhân văn hóa thế giới. Đến thăm đền, du khách không chỉ tìm hiểu về thân thế và sự nghiệp của Trần Nguyên Đán mà còn cảm nhận rõ chiều sâu lịch sử của vùng đất Côn Sơn. Công trình này góp phần hoàn thiện bức tranh văn hóa – tâm linh đặc sắc của khu di tích.
Đền thờ Nguyễn Trãi
Đền thờ Nguyễn Trãi hay còn gọi là Ức Trai linh từ, nằm dưới chân núi Ngũ Nhạc – Kỳ Lân, nơi dòng suối Côn Sơn chảy quanh tạo nên không gian vừa linh thiêng vừa thơ mộng. Công trình được khởi dựng vào năm 2000 và hoàn thành năm 2002, với quy mô khoảng 10.000 mét vuông, gồm 15 hạng mục kiến trúc bố trí theo trục truyền thống từ tam quan đến hậu cung. Trung tâm ngôi đền là tượng đồng của Nguyễn Trãi đặt tại hậu cung, hai bên là ban thờ song thân, thể hiện sự tôn kính đối với bậc công thần và danh nhân văn hóa thế giới. Không gian kiến trúc mang đậm phong cách thời Lê, hài hòa với rừng thông, núi đá và suối nước bao quanh. Đây cũng là nơi gắn bó mật thiết với cuộc đời Nguyễn Trãi từ thuở thiếu thời cho đến những năm tháng ông lui về Côn Sơn. Hằng năm, ngày 16 tháng 8 âm lịch trở thành dịp lễ tưởng niệm quan trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách về dâng hương. Đền thờ không chỉ là điểm tham quan tâm linh mà còn là nơi lưu giữ dấu ấn sâu đậm về sự nghiệp và nhân cách lớn lao của một bậc hiền tài trong lịch sử dân tộc.
Đền Kiếp Bạc
Đền Kiếp Bạc là một trong những công trình quan trọng bậc nhất của quần thể di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn – vị anh hùng dân tộc đã chỉ huy ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông ở thế kỷ XIII. Ngôi đền tọa lạc tại thung lũng Vạn Kiếp, ven sông Lục Đầu, đúng trên vùng đất từng là đại bản doanh và thái ấp của Trần Hưng Đạo. Theo tư liệu lịch sử, ông mất tại đây vào năm 1300 và nhân dân đã lập đền thờ để tưởng nhớ công lao to lớn đối với đất nước. Kiến trúc hiện nay của đền mang phong cách truyền thống thời Nguyễn, bố cục theo dạng “tiền nhất hậu đinh” với ba tòa chính là Tiền tế, Trung từ và Hậu cung. Trong khuôn viên còn có nhiều hạng mục phụ như cổng tứ trụ, giếng Mắt Rồng và đường thần đạo, tạo nên không gian linh thiêng, trang nghiêm. Mỗi năm lễ hội Đền Kiếp Bạc diễn ra từ 15 đến 20 tháng 8 âm lịch, thu hút hàng vạn lượt khách hành hương.
Viên Thông Bảo Tháp
Viên Thông Bảo Tháp là công trình Phật giáo tiêu biểu nằm trong khu vực chùa Thanh Mai, thuộc quần thể di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, gắn liền với sự phát triển của Thiền phái Trúc Lâm thời Trần. Theo sử liệu, tháp được khởi dựng vào khoảng năm 1330 để thờ và an trí xá lị của thiền sư Pháp Loa – vị Đệ nhị Tổ Trúc Lâm, người kế tục trực tiếp Trần Nhân Tông trong việc truyền bá Phật giáo. Trải qua biến thiên lịch sử, công trình hiện nay là phiên bản được xây dựng lại vào năm 1715 dưới thời Hậu Lê, sử dụng đá xanh bản địa với kết cấu bền vững. Tháp cao khoảng 5 mét, có mặt bằng hình vuông, mỗi cạnh dài gần 3,3 mét, tạo thế đứng vững chãi giữa không gian núi rừng thanh tịnh. Phần thân tháp được chạm khắc hoa sen, hoa cúc và các họa tiết truyền thống mang ý nghĩa thanh khiết và giác ngộ. Phía sau tháp còn lưu giữ bia đá dựng năm 1718, ghi rõ niên đại trùng tu và công đức của các bậc tiền nhân. Bên trong tháp từng đặt tượng đá của thiền sư Pháp Loa, nay còn bảo tồn hệ thống nhang án và bát hương cổ. Không chỉ có giá trị kiến trúc, Viên Thông Bảo Tháp còn là dấu tích quan trọng phản ánh vai trò trung tâm của Côn Sơn trong lịch sử Phật giáo Việt Nam.
Chuyến du lịch Côn Sơn – Kiếp Bạc khi trở về, những dư âm về cảnh sắc, kiến trúc và câu chuyện lịch sử vẫn còn đọng lại rất lâu trong mỗi người. Bài viết top 5 khu vực tiêu biểu không thể bỏ qua tại Côn Sơn – Kiếp Bạc được xây dựng như một cuốn cẩm nang nhỏ, giúp bạn định hình rõ hơn hành trình khám phá vùng đất giàu truyền thống này. Chúc bạn sẽ có những bước chân thong thả, những phút giây lắng đọng và nhiều trải nghiệm đáng quý trong chuyến đi sắp tới! Mong rằng mỗi điểm đến đều mang lại cho bạn cảm giác bình yên và sự kết nối sâu sắc với lịch sử dân tộc.